ديدگاه امام علي(ع)
از نگاه امام علي (ع) مومن كسي است كه با وجود داشتن قلبي غمگين، چهره اي پرنشاط دارد و اين بهترين ميزان و ضابطه براي ارزيابي لياقت زن يا شوهر در زندگي مشترك است. براي تعادل در زندگي، بايد چون چشمه از درون جوشيد و خرمي و زيبايي آفريد و به ديگران مسرت حيات، عرضه نمود. بايد دستي از آستين همت بيرون آورد و گرد و غبار افسردگي را از چهرهها (به ويژه همسر) زدود و گل لبخند را بر لبان آنان، روياند.
عواطف مسري است
روابط اجتماعي، مشحون از تبادلات روحي و عاطفي ميان انسانهاست. هر نوع حالت روحي ما اعم از شادي و غم، خواه ناخواه تأثيرات فوري و مشخصي بر اطرافيان ما بر جاي ميگذارد. از اين رو، انتخاب نوع تأثير بر ديگران، بر عهده خود ماست. اين كه علاقهمند باشيم بر ديگران تأثير مثبتي بر جاي گذاريم يا خاطره نامطلوبي از ما در ذهن داشته باشند، بستگي به نوع گزينش ما دارد. همه ما عباراتي نظير: «افسرده دل، افسرده كند انجمني را» و يا «مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد» را به كرات شنيده ايم؛ اينها و نظاير آن، در برگيرنده واقعيت غير قابل انكاري است كه ديگران از ما روحيه ميگيرند و يا روحيه خود را ميبازند. هر نوع عاطفي اعم از شادكامي و يا تلخ كامي ما در همسر، اثر تعيين كننده و مشخصي بر جاي ميگذارد. ما، خود نيز از تاثيرات مسلم و انكار ناپذير روحيه همسرمان بركنار نيستيم. روحيات زن و شوهر به مثابه ظروف مرتبط به هم عمل ميكنند.
چند توصيه تربيتي
1. شادكامي، يك احساس دروني با منشأ باطني است و آثار بيروني هم دارد كه تا قلبا خود را آماده خوش رفتاري و خوشرويي نكنيم، در رفتارمان تجلي نخواهد كرد.2. هر يك از زن و مرد، در شادكامي زندگي، نقش بر جستهاي دارند. ولي مرد به لحاظ مديريت خانواده، در اين زمينه مسئوليت سنگين تري دارد. همه اعضاي خانواده، به او تكيه ميزنند. لذا مرد شاد كام، خانواده شاد كام خواهد داشت.3. خود را بايد عليه بي حالي روحي و بي حوصلگي حفظ كنيد و سهم خود را در شادكامي زندگي و خانواده ارتقا دهيد. هرگز اجازه ندهيد افكار منفي و ياس آلود، چون موريانهها، ريشههاي مسرت و شادكامي زندگي تان را از بين ببرند و بر شما مسلط شوند.4. معيارهاي شخصي خود را در زمينه سود و ضرر، بازبيني كنيم. شادكامي، عمدتا به ادراك صحيح واقعيت، بستگي دارد. هميشه، به دست آوردن چيزي سود و از دست دادن چيزي ضرر نخواهد بود. آن چيزهايي را كه به دست آوردنش ممكن است نظير مال و منال، براي فقدانش متأسف نشويد. و آن چيزهايي كه نصيبتان ميشود، شما را خيلي خوشحال ننمايد.معيارهاي سنجش سود و ضرر را از اين گونه امور بالاتر ببريد و از زاويه ديگري آنها را ببينيد. در چنين صورتي، تعادلتان برهم نميريزد و در خود در برابر مسائل زندگي، نيروي مقاومت بيشتري احساس خواهيد نمود.5. از احساس نفرت و انزجار نسبت به خودتان فاصله بگيريد. اگر در گذشته زندگي مطابق دلخواهتان نبوده، آينده را فداي گذشته نكنيد. ميتوان با بهتر زندگي كردن و برخورد مثبت و عقلاني از رنجهاي زياد كاست. اگر با خودتان كمي مهربان و واقع بين باشيد، شادكامي زندگي را بهتر احساس خواهيد نمود. 6. خود را آماده كسب تجربه از ديگران نظير اطرافيان و همسرتان نماييد. تجارب تلخ و نامطبوع ديگران، شما را متوجه ارزشهاي موجود زندگي تان و قدرداني از آنها و در نتيجه شادكامي بيشتر خواهد نمود. تجارب مطبوع ديگران، نيز قابل انتقال به زندگي شخصي ما خواهد بود و بر نشاط و شادابي زندگي خواهد افزود.7. توجه به جهان بيرون از خويشتن، راهي براي فرار از تلخ كامي و زانوي غم در بغل گرفتن است. غم خوردن يك عاطفه انساني است. براي رهايي از آن بايد با تغييرات و فراز و نشيبها، خويشتن را تطبيق دهيم.بايد اين واقعيت را بپذيريم كه همه آن چه را كه موجب نگراني ما ميشود، هرگز رخ نمي دهد و آن بخشي كه واقع ميشود، نيز غير قابل اجتناب است.8. به جاي عيب جويي نسبت به هم عيب پوش باشيد و از شيوههاي صحيح انتقاد براي تغيير و اصلاح رفتار كمك بگيريد.