به گزارش پایگاه خبری ۵۹۸، از مقر سازمان ملل متحد، پنج نامزد از کشورهای انگلیس، فرانسه، اردن، سنگاپور و کنیا در انتخابات هم‌زمان شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد در روز سه‌شنبه، ۱۲ آبان ۱۴۰۵، به‌عنوان اعضای جدید دیوان بین‌المللی دادگستری انتخاب شدند.
دوره مأموریت قضات منتخب از ۶ فوریه ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و به مدت ۹ سال ادامه خواهد داشت.
بر اساس نتایج اعلام‌شده پس از چند دور رأی‌گیری، «داپو آکاند» از انگلیس، «فرانسوا آلابرون» از فرانسه، «محمود ضیف‌الله حمود» از اردن، «رینا لی» از سنگاپور و «فیبی اوکووا» از کنیا موفق شدند آرای لازم را برای عضویت در این نهاد قضایی کسب کنند.
انتخابات قضات دیوان بین‌المللی دادگستری به‌صورت جداگانه و هم‌زمان در شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل برگزار می‌شود. بر اساس اساسنامه این دیوان، هر نامزد برای انتخاب باید اکثریت مطلق آرا را در هر دو نهاد به دست آورد؛ به این معنا که کسب حداقل ۸ رأی در شورای امنیت و ۹۷ رأی در مجمع عمومی ضروری است.
چنانچه بیش از پنج نامزد در هر یک از دو نهاد موفق به کسب اکثریت مطلق آرا شوند، رأی‌گیری تا تعیین پنج نامزد نهایی ادامه خواهد یافت. نتایج رأی‌گیری نیز تا پایان فرآیند انتخاب در هر دو نهاد محرمانه باقی می‌ماند.
در صورتی که پنج نامزد منتخب شورای امنیت با پنج نامزد برگزیده مجمع عمومی یکسان نباشند، هر دو نهاد به‌طور مستقل رأی‌گیری مجدد را برای تکمیل کرسی‌های باقی‌مانده برگزار خواهند کرد.
دیوان بین‌المللی دادگستری، مستقر در لاهه هلند، رکن قضایی اصلی سازمان ملل متحد است و از ۱۵ قاضی تشکیل می‌شود که برای دوره‌های ۹ ساله انتخاب می‌شوند. هر سه سال یک‌بار، پنج کرسی این نهاد به رأی گذاشته می‌شود.
این دیوان مسئولیت رسیدگی به اختلافات حقوقی میان کشورها و ارائه نظرات مشورتی درباره مسائل حقوقی ارجاع‌شده از سوی نهادهای صلاحیت‌دار سازمان ملل را بر عهده دارد.
از نکات قابل توجه در انتخابات اخیر، انتخاب نمایندگانی از مناطق جغرافیایی مختلف و حضور رینا لی از سنگاپور در ترکیب جدید دیوان است. همچنین محمود ضیف‌الله حمود و فیبی اوکووا پیش از این نیز سابقه فعالیت به‌عنوان قاضی در این نهاد را داشته‌اند و در انتخابات اخیر برای ادامه حضور در آن رقابت کردند.
اگرچه اساسنامه دیوان سهمیه‌بندی رسمی و الزام‌آوری برای توزیع جغرافیایی کرسی‌ها در نظر نگرفته است، اما بر اساس ماده ۹ این اساسنامه، هنگام انتخاب قضات باید نمایندگی تمدن‌های اصلی و نظام‌های حقوقی مهم جهان در ترکیب کلی دیوان مورد توجه قرار گیرد. از همین رو، ملاحظات منطقه‌ای و توازن جغرافیایی در عمل از عوامل مؤثر در انتخابات این نهاد به شمار می‌روند.
همچنین بر اساس ماده ۳ اساسنامه، حضور هم‌زمان دو قاضی با تابعیت یکسان در دیوان ممنوع است.
در رویه انتخاب قضات، معمولاً حضور نمایندگانی از پنج عضو دائم شورای امنیت در ترکیب دیوان مورد توجه بوده است؛ با این حال، این روند همواره بدون استثنا نبوده است. برای نمونه، از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۵ هیچ قاضی چینی در این نهاد حضور نداشت و از سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ نیز به‌ترتیب کرسی قضات انگلیسی و روسی در دیوان خالی بوده است.
انتخابات اخیر در شرایطی برگزار شد که حجم پرونده‌های ارجاعی به دیوان بین‌المللی دادگستری طی سال‌های گذشته افزایش یافته و نقش این نهاد در بررسی اختلافات و منازعات بین‌المللی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس ارزیابی منتشرشده از سوی مؤسسه چتم‌هاوس، حدود ۲۰ درصد از مجموع پرونده‌های مطرح‌شده در دیوان از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۴۵، تنها طی دهه گذشته به این نهاد ارجاع شده‌اند.
پرونده‌های مرتبط با غزه، میانمار و اوکراین از جمله موضوعاتی هستند که اهمیت نقش دیوان در بررسی ابعاد حقوقی منازعات بین‌المللی را برجسته کرده‌اند. افزایش ارجاعات حقوقی به این نهاد همچنین از موضوعات مطرح‌شده در نشست ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ شورای امنیت با رئیس دیوان بین‌المللی دادگستری بوده است.
انتخاب پنج قاضی جدید در چنین شرایطی، علاوه بر تکمیل ترکیب قضایی دیوان، با توجه به افزایش انتظارات بین‌المللی از این نهاد برای رسیدگی به اختلافات میان کشورها و تبیین قواعد حقوق بین‌الملل، اهمیت ویژه‌ای دارد.
نکته تحریریه: متن از نظر نگارشی و ساختار خبری ویرایش شده است؛ اما اسامی نامزدها، تاریخ انتخابات، نتایج و آمار مطرح‌شده در متن اولیه به‌صورت مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند.
