به گزارش پایگاه خبری ۵۹۸، «خانم والده» اگرچه ارزش آن را ندارد که وقت زیادی برای نقد سینمایی‌اش صرف کنیم؛ اما یک سؤال مهمی وجود دارد که نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد: چه نهادی چنین محصولی را دیده، بررسی کرده و در نهایت به آن اجازه داده است به‌عنوان یک اثر رسمی فرهنگی در معرض تماشای عموم قرار بگیرد؟
مسئله فقط کیفیت پایین یک فیلم نیست. فیلم بد همیشه ساخته می‌شود و مخاطب نیز می‌تواند آن را نبیند. مسئله از جایی آغاز می‌شود که ابتذال، پس از عبور از تمام سازوکارهای رسمی نظارت فرهنگی، مهر تأیید می‌گیرد و به نام محصول فرهنگی وارد چرخه اکران می‌شود. اینجا دیگر نمی‌توان همه چیز را به سلیقه مخاطب حواله داد.
وقتی یک نهاد رسمی مجوز نمایش صادر می‌کند، عملاً مسئولیت فرهنگی خود را نیز پای همان مجوز می‌گذارد. سال‌هاست از ارتقای فرهنگ عمومی، خانواده، اخلاق و مقابله با ابتذال سخن گفته می‌شود؛ اما اگر محصولی که بخش مهمی از منطق خنداندنش بر شوخی‌های جنسی، تحقیر، زن‌پوشی و شکستن قبح‌ها استوار است، امکان اکران پیدا می‌کند، باید پرسید این شعارها دقیقاً قرار است کجا به سیاست فرهنگی تبدیل شوند؟ اگر متولی فرهنگ حتی در تشخیص مرز میان طنز و ابتذال ناتوان باشد، اساساً فلسفه وجودی این حجم از شورا، سازمان، معاونت، اداره و سازوکار نظارتی چیست؟
شرم‌آورتر اینکه فیلم‌هایی سال‌ها در انتظار مجوز می‌مانند و گاه با دلایل مبهم یا جزئی‌ترین ملاحظات متوقف می‌شوند، اما اثری با چنین سطحی از ابتذال مسیر اکران را طی می‌کند.
این دوگانگی فقط یک تناقض بوروکراتیک نیست؛ نشانه سردرگمی در سیاست‌گذاری فرهنگی است. نمی‌شود برای برخی آثار چنان ذره‌بین نظارتی گذاشت که حتی نفس کشیدنشان دشوار شود و برای برخی دیگر، ابتذال را با عنوان طنز از دروازه فرهنگ عبور داد.
متولی فرهنگ نمی‌تواند هنگام سخنرانی از نگرانی درباره ذائقه نسل جدید بگوید و هنگام عمل، خودش به تولید و تثبیت همان ذائقه‌ای کمک کند که از آن شکایت دارد.
فرهنگ عمومی با بخشنامه ساخته نمی‌شود؛ با آنچه اجازه می‌دهیم دیده، شنیده و تکرار شود ساخته می‌شود. اعطای مجوز خانم والده یک تصمیم فرهنگی است.
بنابراین اگر قرار است کسی درباره این وضعیت پاسخگو باشد، فقط سازندگان فیلم نیستند؛ نخست باید از متولی فرهنگی پرسید چرا چنین اثری اصلاً به نقطه‌ای رسید که بتواند با یک مجوز رسمی، ابتذال را به مخاطب عرضه کند؟
- نویسنده : سعید مصباح
- منبع خبر : روزنامه نوبنیاد
